Leon Niemczyk - polski Humphrey Bogart

Aktor wszech czasów! Przez 50 lat swojej kariery zagrał w rekordowej liczbie ponad 400 filmów polskich i i blisko 150 zagranicznych. Trudno w krótkiej formie wymienić jego najznakomitsze i najbardziej pamiętne kreacje, ale spróbujemy.

"Leon zawodowiec"

 

Najwybitniejsi reżyserzy i aktorzy oraz ich filmy - zrekonstruowane w najnowocześniejszej technologii, pokazują nam swoje świeże oblicze. Od 18 marca kolejna część niezwykłej kolekcji "Mistrzowie Polskiego Kina"''Pociąg'' w reżyserii Jerzego Kawalerowicza do nabycia w Kulturalnym Sklepie. W roli głównej, aktor wyjątkowy - Leon Niemczyk.

Nagradzany gwiazdą w łódzkiej Alei Gwiazd, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski,  Złotą Żabę festiwalu "Camerimage" w Łodzi i wielu innych nagród. W czasie wojny brał udział w walkach ruchu oporu, uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, był zesłany na roboty do Niemiec. Służył w 444. batalionie III Armii gen. Pattona. W każdej kreacji filmowej niezapomniany.

Pociąg (1959) - polska Casablanka

 

Leon Niemczyk zadebiutował na wielkim ekranie w filmie ''Celuloza'' (1953) Jerzego Kawalerowicza. Niedługo potem zagrał w "Pociągu" rozpoczynając okres w swojej karierze.

''Pociąg'' to opowieść o miłości z sensacyjną intrygą w tle. Jego akcja toczy się nocą w pędzącym pociągu. Spotykają się tam największe gwiazdy ówczesnego kina polskiego. Ale- tu niespodzianka - myli się ten, kto myśli, że film nakręcono w pędzącym pociągu.  Film w w większości kręcono w atelier, a przewijający się za oknem pejzaż wyświetlano na 7 ekranach. Mimo ograniczonych możliwości technicznych, ''Pociąg'' jest dla polskiej kinematografii tym, czym ''Casablanka'' dla kina amerykańskiego. Na szczęście znalazł się na liście filmów zrekonstruowanych cyfrowo.

Nóż w wodzie (1961) - peugeot zamiast mercedesa

Zaledwie dwa lata później Leon Niemczyk stał się częścią kolejnej filmowej legendy. W nominowanym do Oscara filmie Romana Polańskiego "Nóż w wodzie" wcielił się w postać Andrzeja - dziennikarza, który na rejsie z żoną poznaje tajemniczego autostopowicza.

Wiele lat później, w rozmowie z autorem książki ''Polska na filmowo. Gdzie kręcono znane filmy i seriale'' Leon Niemczyk wyjawił pewną tajemnicę:

 

W ujęciach, w których para bohaterów przed zabraniem autostopowicza jedzie samochodem, pierwotnie został użyty mercedes. Znak firmowy mercedesa było widać wyraźnie, tymczasem dotarła na plan informacja, że tej marki samochodów używać nie wolno. Wpadłem na pomysł, że bardzo podobny do mercedesa jest peugeot 404. Ale wnętrza mercedesa zostały. Dociekliwy widz może więc zobaczyć w ujęciach z zewnątrz czarną kierownicę, a w ujęciach w samochodzie - białą. W końcu jeden z bardzo ważnych dygnitarzy przyjechał sprawdzić , jak te zdjęcia idą, i przybył na plan mercedesem najnowszej marki. Na jego widok zaczęliśmy się śmiać. Ale co wolno wojewodzie...

 

A co stało się z kultową żaglówką? Autentyczny jacht ''Rekin'', który zagrał w filmie do dzisiaj niszczeje w hangarze, bo trudno jest znaleźć środki na jego gruntowny remont.

 

Potop (1974) - szwedzki król

 

W "Potopie" Jerzego Hoffmana Leon Niemczyk zagrał u boku takich sław polskiego kina jak Daniel Olbrychski, Małgorzata Braunek i Tadeusz Łomnicki. Wcielił się w postać Karola X Gustawa. W 1974 roku film otrzymał nominację do Oscara.

Akademia Pana Kleksa (1983) - jak do niej trafić?

 

Kto z nas nie bał się w dzieciństwie Filipa Golarza (w tej roli Leon Niemczyk)? Kto z nas nie chciał, jak Adaś Niezgódka, zamieszkać w domu szalonego profesora? Ale jak tam się dostać?

Wystarczy odwiedzić nieborowski park albo ogród romantyczny w Arkadii. W ogrodzie przypałacowym pan Kleks łapał motyle. A w Arkadii Adaś spotkał się na akwedukcie ze złym Filipem Golarzem, który doprowadził do upadku Akademii (w tej roli Pałac w Nieborowie).

 

Krzyżacy (1960) - dubler na koniu

 

Ekranizacja powieści Henryka Sienkiewicza, w reżyserii Aleksandra Forda, jest najbardziej kasowym filmem w historii polskiego kina. Zaangażowano do niej kilkanaście tys. statystów, uszyto 18 tys. kostiumów, wynajęto 600 koni i kupiono najnowsze taśmy filmowe. Ta produkcja nie ustępowała wówczas filmom amerykańskim.

Leon Niemczyk w ''Krzyżakach'' wcielił się w postać Fulko de Lorche. Ale miał swojego dublera - Mieczysława Hermana. Bo nie umiał jeździć konno!

David Lynch David Lynch Fot. Dariusz Kulesza / AG

Inland Empire (2006) - rola u samego Lyncha

 

W ostatnich miesiącach życia Leon Niemczyk wystąpił w ''Inland Empire'' Davida Lyncha - obok Laury Dern, Jeremy'ego Ironsa i Julii Ormond.

Na początku 2006 roku 83-letni aktor publicznie wyznał, że choruje na raka płuc. Zmarł 29 listopada 2006. Spoczął na Starym Cmentarzu przy ulicy Ogrodowej w Łodzi.

Więcej o: