"W ciemności": Agnieszka Holland kręciła film w Łodzi

Dziesięciu mężczyzn powieszono na jednym z łódzkich podwórek. Pogrzeb dziecka urodzonego w kanałach zorganizowano w okolicach al. Politechniki. Ekipa "W ciemności" schodziła do podziemi w... parku Staromiejskim. "Gazeta" sprawdza, gdzie powstawał film, który jest polskim kandydatem do Oscara.
W opowieści o Żydach, którzy przez 14 miesięcy ukrywali się w lwowskich kanałach, zagrali Robert Więckiewicz, Agnieszka Grochowska i Kinga Preis. Reżyserkę zainspirowały prawdziwe wydarzenia opisane w książce Roberta Marshalla "W kanałach Lwowa. Heroiczna opowieść o przetrwaniu Holocaustu".

Łódzka premiera "W ciemności" - 4 stycznia. Film Agnieszki Holland już zdobył pierwsze nagrody. Jolanta Dylewska dostała za zdjęcia do filmu Złotą Żabę na festiwalu Camerimage w Bydgoszczy. Co uwieczniła absolwentka i wykładowczyni łódzkiej Szkoły Filmowej?

Podwórko przy ulicy Nowomiejskiej

To tutaj kręcono scenę poniżania Żydów. Mężczyznom obcinano pejsy, Niemcy kazali Berestyckiemu (Jerzy Walczak) tańczyć na beczce. Aby przemienić podwórko przy ul. Nowomiejskiej w Lwów czasów wojny, trzeba było zakleić plastikowe framugi okien atrapami scenograficznymi przypominającymi drewno, zdjąć anteny satelitarne, a na kamienicy powiesić szyldy przypominające te z lat 40. XX w. Przed ulicą Zachodnią stanął drewniany płot, który zasłaniał ulicę wraz z samochodami i tramwajami. Scenografowie zadbali o to, by dekoracja sięgała poziomu pierwszego piętra.

Księży Młyn

Kontynuacja sekwencji z upokarzaniem Żydów powstała na Księżym Młynie. Na miejsce przyjechał autobus pełen statystów. Po ulicznych brukach kobiety były ciągnięte za włosy. Księżym Młynem zamiast współczesnych samochodów jeździły bryczki. Zdjęcia w Łodzi powstawały w marcu, ale ekipę zaskoczyła zimowa aura. Śnieg, który zakrył ulice, pomagała usunąć straż pożarna.

Ulica Włókiennicza

Ekipa postawiła przy niej stragan. Wcześniej zamalowano graffiti i wybudowano atrapy trzech kamienic. Główny bohater Leopold Socha (Robert Więckiewicz) - spotyka tu dziewczynkę, która prowadzi go do wisielców.

Podwórko między ul. Włókienniczą a Jaracza

Szubienica, na której powieszono dziesięciu mężczyzn, stanęła na podwórzu między ul. Włókienniczą a Jaracza. Socha wśród straconych znajduje przyjaciela, który pomagał mu ukrywać w kanałach Żydów (Szczepka Wróblewskiego zagrał Krzysztof Skonieczny). Wisielcom powieszono na szyjach tekturowe tabliczki informujące, że skazano ich na stryczek w odwecie za zamordowanie niemieckiego żołnierza. Wojskowego zabił Socha.

Mężczyźni, których "powieszono" w łódzkim podwórku, mieli pod kostiumami specjalne grube kamizelki, w które wrzynał się sznur; dzięki temu mogli zawisnąć nad ziemią i przeżyć.

Kanały Łódki

Agnieszka Holland uznała, że łódzkie kanały lepiej nadają się na plan zdjęciowy niż te, które widziała w Berlinie, Lipsku czy we Lwowie. Jako jedyne pozwalały na swobodę realizacyjną. Można w nich było postawić sprzęt, doprowadzić do nich elektryczność i zmieścić kilkudziesięciu epizodystów. - Łódzki kanał jest zmienny - mówi Karolina Zielonka, location manager "W ciemności". - Znajdziemy w nim i okrągłe betonowe ściany, i ceglane przestrzenie.

Ekipa schodziła do podziemi włazem, który znajduje się w parku Staromiejskim. Po schodach, które wybudował zakład wodociągów. Część zdjęć (m.in. powódź) powstawała w kanałach wybudowanych w halach zdjęciowych - m.in. przy ul. Łąkowej w Łodzi.

Al. Politechniki

Socha wychodzi z kanałów. Podnosi kratę. Trzyma w ramionach zawiniątko. To niemowlę, które przyszło na świat pod ziemią. Matka udusiła je w obawie, że jego płacz zaalarmuje Niemców. Poldek nie wrzuca dziecka, jak pozostałych trupów, do rzeki. Wykopuje grób w ziemi i chowa nowo narodzonego Żyda.

Piotrków Trybunalski

W ciągu 12 dni zdjęciowych w Polsce ekipa zajrzała również do Piotrkowa Trybunalskiego. W plan zdjęciowy zamienił się stary rynek. Nakręcono tu sceny z płonącym gettem, ucieczkę Chigerowej (Maria Schrader) z dziećmi - Krysią (Milla Bańkowicz) i Pawełkiem (Oliwer Stańczak), dziewczynkę grającą w klasy, uroczystość Pierwszej Komunii Stefci (Zofia Pieczyńska) - córki Sochy. Tutaj powstała też sekwencja, w której Szczepek odnajduje w zlikwidowanym już getcie laleczki i zakrwawiony obrus, który jego zdaniem świetnie się nadaje na prezent dla ukochanej.

***

Zdjęcia do filmu "W ciemności" Agnieszki Holland powstawały 40 dni. Kręcono je również w Warszawie (na Starym Rynku), w Modlinie, Berlinie i Lipsku. Film powstał we współpracy z Łódź Film Commission.