Afera o film o Żołnierzach Wyklętych. Wicepremier Gliński atakuje Festiwal Filmowy w Gdyni

Po tym, jak "Historia Roja" nie została dopuszczona do konkursu na FF w Gdyni, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński oskarża komisję festiwalową, sugerując, że jej decyzja nie miała związku z artystyczną wartością filmu. Do zarzutów wicepremiera odniósł się dyrektor artystyczny festiwalu Michał Oleszczyk.

"Ze zdumieniem i rozczarowaniem przyjąłem informację o niedopuszczeniu filmu Jerzego Zalewskiego 'Historia Roja' do konkursu w ramach 41. edycji Festiwalu Filmowego w Gdyni", możemy przeczytać w specjalnym oświadczeniu opublikowanym na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W dalszej części tekstu Gliński sugeruje, że film Zalewskiego mógł zostać przed gdyńską komisję selekcyjną odrzucony nie z powodów artystycznych, ale ideologicznych. 

"Historia Roja", kadr z filmu Mat. prasowe

Decyzja komisji nie miała związku z artystyczną wartością filmu?

"'Historia Roja' to pierwszy wyprodukowany w Polsce pełnometrażowy film fabularny o Żołnierzach Wyklętych – pierwszy taki film stworzony dopiero po 27 latach od końca PRL!", zauważa wicepremier. "Film w mojej opinii nie tylko ważny społecznie, ale także artystycznie udany, z pewnością nie odstający od przeciętnego poziomu artystycznego filmów prezentowanych na gdyńskim festiwalu. O wadze filmu Zalewskiego świadczy też jego niewątpliwy sukces frekwencyjny. W pierwszy weekend od premiery w dn. 4 marca obejrzało go 58 671 widzów, a w ciągu dwóch kolejnych tygodni – 226 644 widzów. Dla porównania jeden z filmów nagrodzonych podczas ubiegłorocznej edycji festiwalu obejrzało niecałe 3 tys. osób.

Film, który dotyka tak ważnej dla współczesnej Polski i polskiej wspólnoty tematyki jak historia Żołnierzy Wyklętych powinien mieć szansę wzięcia udziału w konkursowej konkurencji. A tego prawa filmowi Jerzego Zalewskiego niestety odmówiono. Odnoszę wrażenie, że decyzja ta nie miała związku z jego artystyczną wartością.

Pominięcie 'Historii Roja' przez komisję festiwalu w Gdyni nie jest pozytywnym sygnałem dla polskiej kultury. W demokratycznym kraju nie powinno mieć miejsca blokowanie filmów przez komisje festiwalowe. Widzom festiwalu powinno przysługiwać prawo oceny filmu Jerzego Zalewskiego, jego wad i zalet."

"Historia Roja" - przeczytaj naszą recenzję!

"Historia Roja", kadr z filmu Mat. prasowe

Do słów Glińskiego odniósł się na swoim oficjalnym koncie na Facebooku dyrektor artystyczny gdyńskiej imprezy, Michał Oleszczyk.

Dyrektor artystyczny festiwalu filmowego w Gdyni odpowiada

"Nikt nie powie, że przyszło mi pracować nad Festiwalem Filmowym w Gdyni w nieciekawych czasach", pisze dziennikarz. "Oficjalną odpowiedź na słowa Premiera Piotra Glińskiego właśnie opracowuję; tutaj powiem tylko, że po zakończeniu obecnej, nie zamierzam ubiegać się o kolejną kadencję dyrektora artystycznego FFG. Mówię to z bólem serca kogoś, kto od trzech lat poświęcał całą swoją wiedzę, energię i pasję temu wydarzeniu, w przekonaniu że robi coś dobrego dla kultury filmowej w kraju ojczystym -- i że robi to, co więcej, z pozycji konserwatysty w znaczeniu anglosaskim, tzn. kogoś, kto wierzy w szacunek dla tradycji, wolność jednostki i słowa, patriotyzm i postawę obywatelską."

W oficjalnym oświadczeniu dyrektor artystyczny festiwalu filmowego w Gdyni kontynuuje: "Premier Gliński sugeruje w swoim komentarzu, jakoby film "Historia Roja" nie przeszedł selekcji z powodów innych, niż merytoryczna ocena artystyczna. Jako że brałem udział w posiedzeniu Komitetu Organizacyjnego Festiwalu, na którym rzeczona decyzja zapadła (i w którym brała również udział przedstawicielka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego), mogę jedynie stwierdzić, że nic takiego nie miało miejsca.

'Historia Roja' była przedmiotem merytorycznej dyskusji członków Komitetu, w wyniku której film nie trafił do finałowej szesnastki filmów konkursowych (przypomnę, że filmów zgłoszonych było w tym roku aż 45). Temat filmu, czyli los Żołnierzy Wyklętych, jest doniosły i zasługuje nie na jeden, ale na co najmniej kilka świetnych polskich filmów i seriali. Mogę jedynie wyrazić nadzieję, że takowe powstaną i będą dziełami artystycznie spełnionymi na tyle, by stanąć w szranki w Konkursie Głównym któregoś z przyszłych Festiwali Filmowych w Gdyni", podsumowuje dziennikarz.

"Historia Roja", kadr z filmu Mat. prasowe

Przypomnijmy, że "Historia Roja" opowiada o 20-letnim Mieczysławie Dziemieszkiewiczu, pseudonim "Rój", który wiosną 1945 roku traci starszego brata, dowódcę oddziału Narodowych Sił Zbrojnych na Mazowszu, zamordowanego przez żołnierzy sowieckich. Wraca w rodzinne strony i wstępuje do Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Jako dowódca oddziału partyzanckiego przez kolejnych 6 lat kontynuuje walkę o wolną Polskę z sowieckim okupantem, siejąc postrach wśród funkcjonariuszy UB i kolaborantów. Komunistyczne władze robią wszystko, aby namierzyć i zlikwidować "wroga władzy ludowej".