Nieznany amatorski film z getta w dokumencie "Warszawa: Miasto Podzielone"

Na początku 1941 roku pewien Polak nakręcił dziesięciominutowy dokument, pokazując w nim życie po obu stronach muru getta. 70 lat później materiał odkrył Eric Bednarski i tak powstał film "Warszawa: Miasto podzielone".
Zobacz wideo

Nieznany amatorski film z getta w filmie "Warszawa: Miasto Podzielone"

Materiał z 1941 roku, zarejestrowany kamerą 8 mm przez filmowca amatora, to pierwszy nienakręcony przez Niemców i niepropagandowy filmowy materiał archiwalny z warszawskiego getta. Pokazanie, jak Warszawa wyglądała w tamtym okresie, niedługo po podziale miasta, wiązało się z narażaniem życia. Dzisiaj to niezwykła, bezcenna pamiątka, która stała się pretekstem do rozważań na temat pamięci getta i jego wpływu na dzisiejsze oblicze stolicy.

Autentyczność archiwalnego materiału filmowego została potwierdzona przez ekspertów w Yad Vashem, w Polskiej Filmotece Narodowej, BBC oraz Imperial War Muzeum w Londynie. Interpretacja zdjęć trwała wiele lat, varsavianista Zygmunt Walkowski analizował kolejne klatki, by ustalić, gdzie powstały sceny zarejestrowane na taśmie 8 mm.

"Po odnalezieniu tego materiału czułem obowiązek, by podzielić się nim z innymi"

- Po odnalezieniu tego unikalnego materiału archiwalnego czułem obowiązek i odpowiedzialność, by podzielić się nim z innymi. Ale by to zrobić, chciałem ubrać go zarówno w szerszy kontekst historyczny, jak i miejski, odnosząc się przy tym do współczesnej Warszawy, którą codziennie przemierzamy - mówi mieszkający w Warszawie Eric Bednarski, kanadyjsko-polski reżyser i scenarzysta filmu.

Pokazał on jedyne w swoim rodzaju zdjęcia sprzed lat i zestawił je z widokiem współczesnej Warszawy. Jego film, "Warszawa: Miasto Podzielone" opowiada m.in o początkach funkcjonowania getta w latach 1940-41 i procesie podziału stolicy wprowadzonym przez nazistów, który analizuje w kontekście miasta.

Ocaleni z getta i naoczni świadkowie tamtych wydarzeń przejmująco opowiadają w filmie Bednarskiego o tragedii, która rozegrała się w Warszawie w czasie II wojny światowej. - Sienna to ulica, której się bałam i boję się do dzisiaj. Nigdy nie przeszłam tą ulicą bez uczucia lęku - wspomina jedna z bohaterek filmu, Agata Bołdok, która jako mała dziewczynka uciekła z getta przez dziurę w murze na ulicy Siennej.

Jaka była wtedy Warszawa?

Przedwojenna Warszawa była kosmopolitycznym miastem. Żyło w niej ponad milion ludzi, w tym prawie 400 tysięcy Żydów. Getto, przymusowo utworzone przez niemieckiego okupanta, stało się miejscem przetrzymywania prawie 450 tysięcy Żydów z Polski oraz innych państw Europy. Prawie wszyscy stali się ofiarami Holokaustu.

Warszawa: Miasto PodzieloneWarszawa: Miasto Podzielone fot. Teodor Klincewicz

Film Bednarskiego pokazuje niemiecką biurokrację i planowanie urbanistyczne jako część nazistowskiego systemu zagłady. Historycy urbanistyki oraz architekci wyjaśniają antysemickie prawodawstwo uchwalone przez nazistowską administrację Warszawy oraz plany i budowę murów getta.

W filmie "Warszawa: Miasto podzielone" pojawiają się również m.in. Eleonora Bergman oraz Beata Chomątowską, skupione na badaniu i zachowaniu pamięci o historii tej części miasta, praktycznie doszczętnie zrównanej z ziemią podczas wojny.

Autorem zdjęć do dokumentu jest Jacek Petrycki, który współpracował m.in. z Agnieszką Holland i Krzysztofem Kieślowskim. Muzykę skomponował Daniel Bloom - wielokrotny zdobywca Fryderyków.

"Warszawa: Miasto Podzielone" będzie miał premierę 11 maja podczas 16. Festiwalu Filmowego Millennium Docs Against Gravity, pokaz odbędzie się w Warszawie.

Więcej o: