Open’er. Spotkania z Orbitowskim, Kopińską, Hugo-Baderem. I hedonizm na wystawie

Związki polskiej sztuki z kulturą rave to temat tegorocznej wystawy w Muzeum na Open’erze. Bohaterami festiwalowych spotkań literackich będą: Kopińska, Orbitowski i Hugo-Bader.

Coraz więcej wiadomo o pozamuzycznych atrakcjach tegorocznego festiwalu Open’er. Niedawno organizująca tę imprezę firma Alter Art opublikowała informacje na temat spektakli teatralnych, teraz przyszedł czas na kolejne pozamuzyczne moduły programowe: sztukę i literaturę. Tegoroczna wystawa w open’erowym muzeum poświęcona będzie związkom między muzyką rave a sztuką, a wszyscy pisarze, którzy spotkają się z uczestnikami festiwalu to stali współpracownicy „Gazety Wyborczej”.

To, co dobre w nowej sztuce

Muzeum na Open’erze to inicjatywa, która z festiwalem związana jest już od kilku lat. Jej fundamentem jest współpraca między Alter Artem i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie - instytucją, która wciąż czeka na swoją stałą siedzibę, a kilka tygodni temu straciła tymczasową - pawilon Emilia w śródmieściu stolicy. Pracownicy muzeum, placówki dysponującej sporymi zbiorami polskiej sztuki współczesnej, co roku przygotowują wystawę, która w ten czy inny sposób nawiązuje do specyfiki festiwalu. Można ją oglądać w specjalnym pawilonie na terenie festiwalu, ustawionym na tyle daleko od największych scen, żeby muzyka z nich płynąca nie zakłócała odbioru sztuki.

Rok temu w festiwalowym muzeum można było zobaczyć bardzo bogaty - co więcej: pierwszy, prezentowany w tak dużym wymiarze i tak spójnej formie - zbiór prac artystów z gdańskiego środowiska alternatywnego z lat 80., związanych m.in. z Totartem, dwa lata temu Muzeum zaprezentowało coś na kształt swojego „the best of...”. W tym roku przyszedł czas na prezentację sztuki z lat 90., mocno nawiązującej do królującej wówczas muzyki.

Ci wszyscy, którzy byli w tym roku na festiwalu Primavera Sound w Barcelonie - a Polaków na tej imprezie zawsze jest mnóstwo - mieli możliwość obejrzenia w tamtejszym muzeum sztuki współczesnej bardzo bogatej i ciekawej wystawy, poświęconej związkom sztuki wizualnych z punk rockiem. Wystawa na Open’erze zdaje się być znakomitym następnym rozdziałem tej opowieści.

Na granicy sztuki i popkultury

Tegoroczna ekspozycja open’erowa zatytułowana będzie „140 uderzeń na minutę. Kultura rave i sztuka w latach 90. w Polsce” i będzie można na niej zobaczyć, jak te dwie dziedziny wpływały na siebie i inspirowały się nawzajem.

Rave oznacza w tym kontekście elektroniczną muzykę taneczną i związaną z nią hedonistyczną kulturę klubową, zjawisko rozpowszechnione przede wszystkim w Wielkiej Brytanii i Niemczech, widoczne głównie w dużych miastach. Jego cechą charakterystyczną było położenie bardzo mocnego nacisku na stronę wizualną: począwszy od niepisanego symbolu całego tego fenomenu, którym był słynny „smiley”, uproszczona uśmiechnięta twarz, skończywszy na artystach projektujących wystrój klubów na czas imprez tanecznych.

Kuratorzy wystawy: Łukasz Ronduda, Szymon Maliborski i Zofia Krawiec postanowili pokazać, jak bardzo silne związki łączyły w latach 90. w Polsce środowisko rave’owe i artystów wizualnych. Na przygotowanej przez nich wystawie będzie można zobaczyć prace twórców chętnie podejmujących grę z kulturą klubową czy wręcz popkulturą, m.in.: Józefa Robakowskiego, członków Grupy Ładnie, Marcina Maciejowskiego, Marty Deskur czy Yacha Paszkiewicza - ojca chrzestnego polskiego teledysku. 

Porozmawiaj o książce na festiwalu

Kolejnym ważnym elementem open’erowego programu muzycznego są spotkania z literaturą. To pomysł ewidentnie przejęty z katowickiego Off Festiwalu, gdzie od wielu już lat funkcjonowała kawiarnia literacka, w której między koncertami można się było spotkać z pisarzami.

Alter Art tę cześć programu przygotowuje we współpracy z Instytutem Książki - najważniejszą polską instytucją, zajmującą się promocją czytelnictwa i Programem 3 Polskiego Radia, który nie od dziś ma wielkie zasługi w namawianiu Polaków do czytania. Spotkania z pisarzami odbywać się będą w nowej przestrzeni festiwalowej, o której istnieniu organizatorzy poinformowali przy okazji ogłoszenia o spektaklach teatralnych - Kinoteatrze. Ma się ona znajdować na terenie festiwalu, przy głównym trakcie, czyli dawnym pasie startowym.

Reporterzy i człowiek ze środowiska fantastyki

Bohaterami tegorocznych rozmów o literaturze na Open’erze będą: Justyna Kopińska, Łukasz Orbitowski i Jacek Hugo-Bader. Kopińska to wschodząca gwiazda polskiego reportażu, specjalizująca się w tematach trudnych i drastycznych. Jej dwa najbardziej znane teksty to „Czy Bóg wybaczy siostrze Bernadetcie” z 2014 roku i późniejszy o rok „Odział chorych ze strachu”. Oba opublikowane były w „Dużym Formacie”, reporterskim magazynie „Gazety Wyborczej”. Pierwszy opowiadał o okrutnych karach stosowanych przez siostry Boromeuszki w zabrzańskim domu opieki nad dziećmi, drugi - o ordynator szpitala psychiatrycznego w Starogardzie Gdańskim, która znęcała się nad pacjentami.

Reporterem, ale z o wiele większym bagażem wieku, doświadczenia i dorobku jest Jacek Hugo-Bader, który także przez długie lata współpracował z „Gazetą Wyborczą”. Miał w swojej bogatej historii mnóstwo etapów, tematów i fascynacji: a to przemierzał Rosję, a to pisał o himalaistach, a to przebierał się za żebraka i obserwował reakcję mieszkańców Warszawy na jego prośby o pomoc. Ostatnio głośno jest przede wszystkim o jego najnowszej książce, zatytułowanej „Skucha” - pokazał w niej współczesne losy dawnych działaczy radykalnej frakcji Solidarności.

Łukasz Orbitowski to w tym gronie jedyny prozaik, który także ma jednak w dorobku mocną kartę współpracy z prasą i, podobnie jak pozostała dwójka, chętnie i często publikuje na łamach „Gazety Wyborczej”. Pod względem literackim wywodzi się ze środowiska fantastyki i przez wiele lat był znany przede wszystkim w tym kręgu. W ostatnim czasie zaczął się jednak coraz skuteczniej przebijać przez mur literackiego mainstreamu. Najlepszym dowodem, że mu się to udało, była książka „Inna dusza”, oparta na faktach powieść o nieletnim zabójcy. To właśnie za nią otrzymał w tym roku Paszport Polityki.

Festiwal Open’er odbędzie się w tym roku w dniach 29 czerwca - 2 lipca (środa-sobota) na terenie lotniska wojskowego Babie Doły w Gdyni. Wystąpią na nim m.in.: Florence And The Machine, Red Hot Chili Peppers, LCD Soundsystem, Beirut, Sigur Ros, At The Drive-In, Foals i Tame Impala. Festiwalowy 4-dniowy karnet kosztuje 589 zł lub 659 zł z możliwością skorzystania z pola namiotowego, karnet weekendowy - 399 zł, karnet weekendowy i pole namiotowe - 459 zł, bilet jednodniowy - 239 zł.