Tina Turner przeszła przez piekło, Ann Rule przyjaźniła się z Tedem Bundym. Najlepsze biografie od Mikołaja i pod choinkę

Książki biograficzne to świąteczne samograje, oczywiście pod warunkiem, że znamy zainteresowania obdarowywanego. Tradycyjnie w ostatnim kwartale roku wydawcy zarzucają rynek nowymi tytułami. Wybraliśmy najciekawsze.

Ryszard Kozik: Pięknie kończy Rok Stanisława Lema Wydawnictwo Literackie. Krakowska oficyna, której zawdzięczamy "Dzieła zebrane" urodzonego we wrześniu 1921, a zmarłego w marcu 2006 roku pisarza i myśliciela, ofiarowuje nam książkę "Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku. Biografia" Agnieszki Gajewskiej. Nie jest to bynajmniej opowieść o znanym człowieku, jakich dziś wiele – bazująca na ciekawostkach, anegdotach i skandalizujących fotografiach, napisana w pośpiechu i tak też wydana, żeby zdążyć, zanim skończy się pięć minut sławy. To klasyczna biografia literacka, której autorka poświęciła lata pracy.

Więcej poleceń książkowych znajdziesz na stronie głównej Gazeta.pl.

Za książkę "Sontag. Życie i twórczość" Benjamin Moser (Agora) otrzymał ubiegłoroczną Nagrodę Pulitzera. "To dzieło podparte wielką pewnością siebie, jednocześnie wzniosłe i finezyjne, w którym uchwycone zostały geniusz i człowieczeństwo pisarki wraz z jej nałogami, seksualnymi dwuznacznościami oraz chwiejnymi fascynacjami" – napisali w uzasadnieniu jurorzy. To pierwsza książka oparta na zamkniętych dla świata rodzinnych archiwach i świadectwach osób, które nigdy wcześniej nie mówiły o Susan Sontag, jak na przykład jej życiowa partnerka i światowej sławy fotografka Annie Leibovitz.

 

"Życie, bierz mnie. Biografia Andrzeja Zauchy" Jarka Szubrychta (Wydawnictwo Literackie) ukazało się w 30. rocznicę śmierci piosenkarza. 10 października 1991 r., po występie w krakowskim Teatrze Stu, piosenkarza Andrzeja Zauchę i aktorkę Zuzannę Leśniak zastrzelił jej mąż, francuski reżyser Yves Goulais (jego celowo, ona dostała rykoszetem). Autor opisuje rzecz jasna okoliczności śmierci artysty, nie są one jednak dla niego najważniejsze. To biografia pełną gębą, opisująca całe życie Zauchy, z wszystkimi jego zawirowaniami i zaskoczeniami. Pokazująca go nie tylko jako niezwykle utalentowanego artystę, lecz także wyjątkowego człowieka, sympatycznego, lubianego, duszę towarzystwa. Ale też, jak każdy, mającego swoje gorsze chwile. Tu znajdziesz fragment >>

Książki - zdjęcie ilustracyjneO wyspie trędowatych, a może przemocy rytualnej? Najciekawsze reportaże

"Chciałem być piosenkarzem. Biografia Krzysztofa Krawczyka" Anny Bimer (Rebis) jest dokładnie taka, jak przypuszczałem, sympatyczna, pełna ciepłych i zabawnych opowieści oraz fotografii z wszystkich etapów kariery piosenkarza. A było o czym pisać, bo Krzysztof Krawczyk miał barwny życiorys. Wiecie, znacie: "Przemierzyłem cały świat od Las Vegas po Krym. Zgrałem tysiąc talii kart, które lubią dym. Skasowałem kilka bryk…". Działo się, oj działo (fragment >>).

Marta Korycka: Ja dodałabym tu jeszcze fantastyczną, szczerą autobiografię Tiny Turner "My Love Story" (Znak Horyzont). Wokalistka, która zniknęła jakiś czas temu z radarów paparazzi, opowieść o swoim życiu rozpoczyna od okropnej historii swojego pierwszego ślubu. Przypomina ją w kontekście drugiego ślubu, który można określić "bajkowym". Fenomenalna gwiazda, która kilkadziesiąt lat temu przeszła piekło z powodu Ike'a Turnera, teraz znalazła prawdziwą miłość. To nie oznacza jednak, że dramat znikł z jej życia po zejściu ze sceny... A oprócz tego Turner przypomina (bo udowadniać nie musi) jak wielki jest jej wkład w historię muzyki. 

 

Ryszard: Wysypało ostatnio książkami biograficznymi o seryjnych mordercach, to będą świetne prezenty dla miłośników true crime.

Jeśli choć trochę interesujecie się seryjnymi, to na pewno dobrze znacie Teda Bundy'ego. To jeden z najaktywniejszych i najbardziej brutalnych morderców w historii. "Odczarował" też stereotypowy obraz zabójcy. Większość z nas nawet dziś nie chce wierzyć, że taki zbrodniarz nie może być przystojnym, czarującym i wykształconym mężczyzną. Ann Rule, autorka książki "Ted Bundy. Bestia obok mnie" (Sine Qua Non), wykonała ogromną pracę – znajdziecie tu mnóstwo informacji o Bundym, jego ofiarach, toczącym się śledztwie i procesie. Cenna jest też osobista perspektywa autorki, która Bundy’ego dobrze znała.

Marta: To wciągająca książka napisana przez kobietę, która miała pisać o mordercy kobiet i w trakcie dowiedziała się, że zabijał je jej przyjaciel.... Klasyka gatunku. Nie jest nowa książka, ale w Polsce ukazała się po raz pierwszy. Wydanie jest wzbogacone o zapiski z 2008 roku, w tym wiadomości, które dostała od kobiet, którym udało się najprawdopodobniej nie stać kolejnymi ofiarami Bundy’ego (fragment >>).

 

Ryszard: Zbrodniczą karierę Richarda Ramireza znanego jako "Nocny prześladowca" opisał Philip Carlo (Mova) – amerykański dziennikarz, autor biografii Thomasa Pitera, Richarda Kuklińskiego i Anthonego Casso. Carlo przeprowadza nas przez całe życie mordercy. Zaczynamy od dzieciństwa, a kończymy na rozmowach w celi śmierci, oraz na krótkim przedstawieniu kobiet, które pisały do Ramireza, kiedy ten siedział w więzieniu (miał dużo "fanek", które wyznawały mu miłość). Cała historia została opisana niezwykle szczegółowo, ale chociaż ma 600 stron, nie można się od niej oderwać.

"Krwawy rzeźnik" Petera Conradiego (Filia) opowiada o Andrieju Czikatile – seryjnym mordercy znanym jako Rzeźnik z Rostowa. Conradi precyzyjnie i chronologicznie opisuje nie tylko zbrodnie Czikatiły, ale i jego życiorys – zaczyna się od narodzin Andrieja, a kończy procesem. Doskonale kreśli też tło historyczne i polityczne. Dzięki jego wyjaśnieniom doskonale widzimy, dlaczego Rzeźnik z Rostowa uciekał milicjantom przez 12 lat – milicja była nieudolna i zdeterminowana, żeby zatrzymać kogokolwiek, a informacji o grasującym mordercy nie podawano do publicznej wiadomości.

Ale może wróćmy do postaci kulturalnych.

"Kiedy mówiła, inni jej słuchali. Kiedy się poruszała, wszyscy patrzyli. Miałam trzy lata, gdy dotarło do mnie, że nie mam matki – ja należę do Jej Wysokości" – wspomina Maria Riva, jedyne dziecko Marlene Dietrich, które od najmłodszych lat towarzyszyło matce na przyjęciach i w aktorskiej garderobie. W książce "Marlene Dietrich. Prawdziwe życie legendy kina" (Znak Literanova) opisuje Marlenę Dietrich, jakiej nie do końca znaliśmy. Owszem – ikonę stylu i królową życia, ale także toksyczną matkę.

 

1 grudnia do księgarń trafi nowe, poszerzone wydanie książki Angeliki Kluźniak "Stryjeńska. Diabli nadali" (Wydawnictwo Literackie). Autorka opowiada o życiu wybitnej polskiej malarki art déco. O kobiecie pełnej pasji, podziwianej i nienawidzonej, sławnej i zapomnianej. Co kochała, a czego się bała? Z kim się przyjaźniła i gdzie bywała? Jak piła wódkę i przeklinała? O czym milczała? Nowe wydanie książki zawiera opracowany przez autorkę "Słownik Zochy".

Andrew Morton jest angielskim dziennikarzem i biografem gwiazd. Napisał biografie Davida i Victorii Beckhamów, Madonny, Angeliny Joli, Toma Cruise’a i Moniki Lewinsky. Cieszył się też zaufaniem księżnej Diany. W 1992 r. ukazała się jego książka "Diana. Prawdziwa historia", nazywana "najdłuższym pozwem rozwodowym w historii", a napisana we współpracy z księżną i przy wsparciu jej przyjaciół. Po dwudziestu pięciu latach Morton powrócił do tajnych taśm, które nagrał z księżną, i w książce "Diana. Jej historia" (Marginesy) ujawnił nowe, zaskakujące fakty o jej życiu i osobowości. W nowym, rozszerzonym wydaniu biograf analizuje dziedzictwo Diany – kobiety, która odmieniła rodzinę królewską i nadała jej bardziej emocjonalną, ludzką twarz.

Wydawnictwo Otwarte kusi przedświątecznie dwoma autobiograficznymi książkami. "Bez oklasków" to rozmowa Kamili Dreckiej z Janem Englertem, jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich aktorów teatralnych i filmowych, reżyserem teatralnym, profesorem sztuk teatralnych, który wychował już kilka pokoleń polskich aktorów, dyrektorem artystycznym Teatru Narodowego w Warszawie. "Aktor musi grać, by żyć" to z kolei rozmowa z Arturem Barcisiem – aktorem charakterystycznym i reżyserem, przez wielu rozpoznawanym głównie dzięki rolom Tadzia Norka w "Miodowych latach" i "Czerepacha" w "Ranczu", choć ma przecież na koncie także role w "Dekalogu" Krzysztofa Kieślowskiego. To dwie ciekawe, choć różne rozmowy, tak różne, jak różni są rozmówcy Kamili Dreckiej.

Z Cezarym Żakiem podczas finału WOŚP w 2004 roku. Razem zagrali w 'Miodowych latach' i 'Ranczu'Po roli w "Tulipanie" przestałem mieć fory w mięsnym. Jedna kobieta nawet się na mnie rzuciła

Anna Kamińska, biografka Simony Kossak ("Simona", 2015 r.), Wandy Rutkiewicz ("Wanda", 2017 r.) i Haliny Krüger-Syrokomskiej ("Halina", 2019 r.), napisała książkę "Kotański. Bóg Ojciec. Konfrontacja" (Wydawnictwo Literackie). Marek Kotański był człowiekiem-instytucją. Terapeutą, organizatorem, a z dzisiejszej perspektywy także celebrytą, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę częstotliwość, z jaką pojawiał się w mediach. Nie robił tego jednak dla budowania popularności i zasięgów (w epoce przed SM niewielu o tym myślało, a już z pewnością nikt tak tego nie nazywał), a dla swoich podopiecznych. W PRL-u problem narkomanii ukrywano, oficjalnie nie istniał. Ale żyli (i umierali) ludzie, którym narkotyki zdemolowały życie. I było ich coraz więcej. To pomaganie im stało się misją Kotana. Dla nich założył Monar, o nich ciągle zabiegał. Od nich też wymagał. Tu znajdziesz fragment >>

 

To ona ma zostać pierwszą prezydentką w dziejach USA. Być może nawet wkrótce, bo coraz częściej pojawiają się doniesienia o złym stanie zdrowia Joego Bidena, którego jest zastępczynią. W swej autobiograficznej książce "Prawda, która nas niesie. Amerykańska podróż" Kamala Harris (Znak Literanova), polityczka i prawniczka hinduskiego i jamajskiego pochodzenia prezentuje swój program. Opowiada o stojących przed Ameryką i światem wielkich wyzwaniach, przywołuje inspirujące ją osoby, podkreśla, jak wiele pracy włożyła w osiągnięcie swoich celów i wzywa do wspólnej walki w obronie podstawowych wartości.

W tym zestawie nie może zabraknąć książki "Tom Hanks. Enigma" Davida Gardnera (Znak Horyzont). Słynny aktor zagadką pozostaje i dla mnie. Od lat zastanawiam się, jak tak niepozorny – no dobra, napiszę to: "nijaki" – człowiek zdołał zagrać tyle świetnych ról, podbić serca ludzi na całym świecie i zdobyć dwa Oscary? Oczywiście ma wielki talent, który wspomógł ogromną pracą, ale co go ukształtowało, co sprawiło, że osiągnął aż tyle? Musicie przeczytać (tu znajdziecie fragment >>).

A na deser kilka nowości wydawnictwa Sine Qua Non, słynącego w pierwszej kolejności z książek sportowych. Mają i w tym roku świąteczne nowości dla fanów piłki nożnej. W książce "Diego Maradona. Chłopiec, buntownik, bóg" Guillem Balagué, dziennikarz i autor nagradzanych piłkarskich biografii wyrusza w podróż śladem legendarnego piłkarza przez argentyńskie slumsy, bajeczną Barcelonę, opanowany przez mafię Neapol, spokojną Sewillę, spektakularny Dubaj i gorący Meksyk. Fanom koszykówki tytuł książki Dave'a Zaruma "75 lat NBA" powie wszystko. Z kolei tych, którzy kibicują raczej przed telewizorami, może zainteresować książka "Włodzimierz Szaranowicz. Życie z pasją" - słynny komentator w rozmowie z córką, Martą Szaranowicz-Kusz opowiada o swojej karierze, w tym o kultowych komentarzach.

Wybraliśmy najfajniejsze książkowe prezenty dla przedszkolakówWybraliśmy najfajniejsze książkowe prezenty dla przedszkolaków

Ma też SQN dwie świeże propozycje dla osób zainteresowanych kulturą (bez dodatku słowa fizyczną). Pierwsza to "Oddział Zamknięty. Napiętnowani marzeniami" Michała Grześka, czyli barwna opowieść o czterech dekadach kariery jednej z najsłynniejszych grup lat 80. (nie da się ukryć, że nie tylko dzięki repertuarowi, ale także z powodu imprezowego stylu życia).

Druga to biografia nie dość, że zbiorowa, to jeszcze fotograficzna – "Twardy jak skała, silna jak halny. Portrety polskich górali" Bartłomieja Jureckiego. Autor odszukał i sfotografował ostatnich najbardziej charakterystycznych górali i góralki. Zdjęciom towarzyszą opowieści ich życia. Pozornie proste i nieskomplikowane, składają się na obraz świata, który przemija niezauważony. Coraz mniej jest kobiet w tradycyjnych podhalańskich strojach, coraz mniej mężczyzn nosi długie wąsy i brodę, które kiedyś były tak typowe dla mieszkańców gór… Piękna i mądra książka.

Marta: A jeśli chodzi o biografię zbiorową, można za taką uznać "Pamiętam" Piotra Stankiewicza (Relacja). Autor Stankiewicz na nowo odkrywa formę, z którą eksperymentowali Amerykanin Joe Brainard i Francuz Georges Perec. To książka o nas, dzieciach lat 80. Jest zabawnie, nostalgicznie, filozoficznie. I nie tylko dla tych, którzy tak jak my, nucili w przedszkolu "a ja rosnę i rosnę, latem, zimą, na wiosnę, i niedługo przerosnę mamę, tatę i sosnę". Tu znajdziecie fragment.

Zobacz wideo Wywiad z autorem książki "Pamiętam" - Piotrem Stankiewiczem

PS Oczywiście w poprzednich miesiącach też nie brakowało premier – tu chciałabym wyróżnić "Same piękne rzeczy" Huntera Bidena (Agora), syna obecnego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Ja przepłakałam pierwsze kilkadziesiąt stron tej książki i śmiem twierdzić, że to jedna z najlepiej opisujących uzależnienie i walkę z nałogiem pozycji, jakie czytałam. Tutaj fragment:

Matka i siostra zginęły na jego oczach, a to był dopiero początek tragedii. Czytając biografię syna Bidena nie da się nie płakać

<<Reklama>> Polecane biografie dostępne są w formie e-booków w Publio.pl >>

Więcej o: