Zyta Rudzka z Literacką Nagrodą Nike za "Ten się śmieje, kto ma zęby"! Fryzjerka, która "maszeruje po wolność"

Zyta Rudzka jest laureatką Literackiej Nagrody Nike 2023. Nagrodzona została jej książka "Ten się śmieje, kto ma zęby". - Mocna, suwerenna kobieta, bez ceregieli wykonująca swój fach - strzeżenie, czesanie, żegnanie - mówiła w laudacji o bohaterce powieści przewodnicząca jury Inga Iwasiów.

- Nagradzając Zytę Rudzką za powieść "Ten się śmieje, kto ma zęby" wyróżniamy istotną, angażującą czytelniczo prozę, fikcję tak porywającą, że odpowiada na pytania zadawane realności - powiedziała Iwasiów, wręczając nagrodę Zycie Rudzkiej. Pisarka, dziękując za wyróżnienie, powiedziała o fryzjerce Werze, która jest główną postacią "Ten się śmieje, kto ma zęby":

Ona całą powieść maszeruje, maszeruje po swoją wolność, dokonuje właściwie codziennie takiego wysiłku egzystencjalnego po prostu, żeby przeżyć, żeby żyć, ale żeby też żyć przede wszystkim na swoich zasadach. Bardzo dziękuję.

Zyta Rudzka laureatką Literackiej Nagrody Nike za "Ten się śmieje, kto ma zęby"

Powieść "Ten się śmieje, kto ma zęby" to monolog Wery, byłej fryzjerki, która właśnie została wdową i – pogrążona w coraz większej biedzie – wędruje przez Warszawę, by zdobyć rzeczy niezbędne do pochówku męża: szuka butów, ubioru, wódki na stypę.

- "Ten się śmieje, kto ma zęby" przetwarza schemat bajki i brzmi nie tylko stomatologiczną przypowieścią – od tytułu, przez kolejne wyjścia z domu, odwiedziny u znajomych, w zakładzie pogrzebowym i w przeszłości. Przez powiedzonka, dosadne frazy, wyprzedaże i scenki Wera odtwarza życie, zmysłowe i wielowątkowe. Jedna żałoba pozwala odbyć inną, po kochance. Zyta Rudzka opisuje bowiem świat miłości, w którym erotyczna swoboda trafia się często, a zakazy dotyczą opłakiwania. Nie seks bywa "niewłaściwy", lecz brak emocjonalnego umiarkowania. Wera jest nieromantyczna, za to wytrwała. Uparcie zaczyna kolejny dzień, wściekle odpowiada na przeciwności. Nie odczuwa nostalgii, raczej zakłócenie prawa własności do tego, co ciężko zapracowane. W narracji Rudzkiej kupowanie i tracenie są mocno powiązane z wysiłkiem fizycznym, co przywraca bezpośrednią wartość materii - mówiła w laudacji Iwasiów.

Zobacz wideo Daniel Olbrychski jako hrabia Leszek? Przypadek filmowy wiele zmienił

"Chodząca po mieście, kompletująca przedmioty potrzebne do pochowania męża Wera, którą Rudzka uczyniła główną bohaterką, to postać tak niezwyczajna, a jednocześnie tak prawdziwa, jakie rzadko kiedy spotyka się w literaturze. Już wcześniej zachwycał mnie język autorki, ale mam wrażenie, że "Ten się śmieje, kto ma zęby" jest najbardziej "ludzką" z jej książek, które czytałam - nie potrafię wymyślić tu lepszego określenia. Wera, która jest wdową, ale przede wszystkim kobietą, podobną do tych, które Rudzka spotykała handlujące ostatnimi w miarę wartościowymi pozostałościami z życia na warszawskim Wolumenie, trzymającymi głowy wysoko w górze... "Trudno o dobre buty dla nieboszczyka" - zaczyna swoją opowieść męska fryzjerka, która jest niejednoznaczna, dla wielu prowokująca, ale jest sobą" - pisałam już wcześniej o "Ten się śmieje, kto ma zęby".

Nagroda publiczności dla Grzegorza Piątka

Nagrodę publiczności - Nike Czytelników - w tym roku otrzymał Grzegorz Piątek za książkę "Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939". Tę informację jeszcze przed uroczystością zdradza redakcja "Gazety Wyborczej", której czytelnicy decydują o zwycięzcy w tej kategorii.

<<Reklama>> Ebook "Ten się śmieje, kto ma zęby" Zyty Rudzkiej jest dostępny na Publio.pl >>

W tym roku siedem nominowanych do nagrody książek to trzy powieści, trzy reportaże i jeden tom poezji: "Przechodząc przez próg, zagwiżdżę" Wiktorii Bieżuńskiej, "Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie" Anny Bikont, "Trash story" Mateusza Górniaka, "Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939" Grzegorza Piątka, "Ten się śmieje, kto ma zęby" Zyty Rudzkiej, "Lata praktyki" Piotra Sommera oraz "Migot. Z krańca Grenlandii" Ilony Wiśniewskiej. Każdy z finalistów otrzymuje pamiątkowe pióro.

Zwycięzca Nagrody Literackiej Nike otrzymuje natomiast 100 tys. zł i statuetkę projektu Gustawa Zemły. W tym roku przewodniczącą jury jest Inga Iwasiów, a zasiadają w nim jeszcze: Marek Beylin, Przemysław Czapliński, Justyna Jaworska, Tadeusz Nyczek, Masza Potocka, Krzysztof Siwczyk, Maria Topczewska oraz Maria Zmarz-Koczanowicz. Tegoroczną edycję Nagrody Literackiej "Nike" wspiera Amazon.pl. Fundatorem nagrody jest fundacja Agory. 

Więcej o: