cenzura

Zakazane piosenki lat 60. do dziś budzą emocje wśród fanów muzyki. Jeden utwór zainteresował FBI, inny wywołał konflikt z telewizyjną cenzurą, a wokół kolejnego narosły legendy związane z psychodelikami. Ich autorzy nie spodziewali się, że kilka minut nagrania wywoła tak wielkie kontrowersje.

Po 50 latach od premiery jeden z najbardziej kontrowersyjnych filmów w historii zostanie pokazany w pierwotnej wersji. Głośna produkcja Kena Russella bez cenzury trafiła do repertuaru Festiwalu Filmowego w Cannes.

W latach 60. jedna z piosenek Niebiesko-Czarnych została zatrzymana przez cenzurę. Utwór "Na betonie kwiaty nie rosną" uznano za polityczny, choć opowiadał o czymś zupełnie innym. Decyzja urzędników sprawiła, że nagranie trafiło do archiwum i zostało skasowane z emisji radiowej.

Piosenka "Króliczek" zespołu Skaldowie trafiła w 1969 roku pod lupę cenzury PRL-u. Utwór na pewien czas zniknął z programu Rozgłośni Harcerskiej. Powodem były zastrzeżenia dotyczące jego treści. Sprawa stała się jednym z przykładów ingerencji urzędników w muzykę rozrywkową.

Piosenka "Parada słoni i róży" zespołu Maanam została wstrzymana przez aparat PRL-u. Cenzorzy uznali, że tekst może zawierać aluzje do interwencji ZSRR w Afganistanie. Zespół przez pewien czas nie mógł wykonywać utworu. Autorka słów zaprzeczała politycznym intencjom.

"Matka Królów" to dziś jedno z najważniejszych dzieł polskiego kina. Przez lata blokowany, odkładany i podważany przez cenzurę, film w końcu trafił na ekrany i zachwycił widzów.

W 1965 roku jedna z piosenek Czerwonych Gitar została zdjęta z anteny Polskiego Radia. Powodem był tekst uznany przez cenzurę za niewychowawczy. Utwór "Byle co" stał się jednym z nielicznych przypadków ingerencji w twórczość najpopularniejszego zespołu epoki PRL-u.

Niektóre książki od razu po wydaniu zyskują miano bestselleru, a inne na należyte docenienie muszą czekać latami. Na własnej skórze przekonał się o tym J.D. Salinger, którego debiutancka powieść przez ponad dwie dekady w USA była objęta cenzurą.

W czasach PRL-u lista zakazanych dla Polaków filmów była naprawdę długa. Pośród produkcji twórców rodzimych i z zachodu znalazło się też kilka ze wschodniej granicy kraju. Jedną z nich był radziecki obraz, którego fabuła miała propagandowy charakter.

Prawda czasu, prawda ekranu - "Miś" Barei to podróż po PRL-u w krzywym zwierciadle. Nie uwierzysz, co musiała przejść ekipa, by nakręcić scenę z parówkami i jak Londyn trafił do Warszawy. A może odwrotnie?

Okres PRL-u dla rodzimej kultury nie był zbyt łaskawy. Absurdy systemu usiłowano komentować za pomocą sztuki, ale działania twórców skutecznie ograniczała cenzura. Nie uniknął jej także "Psalm stojących w kolejce", który mimo zakazu ze strony władz pełnił funkcję "hymnu Solidarności".

Od premiery "Powrotu do przyszłości" minęły już cztery dekady, a mimo to film wciąż uchodzi za jeden z najlepszych z gatunku science-fiction. Nie wszystkim widzom było jednak dane zobaczyć go na dużym ekranie. W jednym z krajów został bowiem zakazany, zanim w ogóle zdążył trafić do repertuarów kin.

"Nie oglądajcie tego!!", "Absolutnie obrzydliwy", "oglądacie na własną odpowiedzialność", "wywołuje odruch wymiotny". Trudno znaleźć pozytywną nieironiczną recenzję niesławnego "Serbskiego filmu". Produkcja została zakazana w ponad 40 krajach, ale jej twórca przekonuje, że stworzył sztukę i alegorię prawdziwego życia, a nie ekstremalny, krwawy film pornograficzny.

Jacek Dehnel, a właściwie połowa Maryly Szymiczkowej, wyda po ukraińsku jedną ze swoich powieści. Autor chciał poinformować o tym w mediach społecznościowych, ale administracja Facebooka postanowiła zablokować jego wpis. Uzasadnienie szokuje.

Sztuczna inteligencja przychodzi z pomocą rządom, które nie chcą, by obce kulturowo treści docierały do obywateli. Chiny uznały, że scena z dwoma gejami jest zbyt niewłaściwa. AI pomogła zastąpić jednego z panów odpowiednią w oczach władz kobietą.

Choć w jej sukces wierzyli nieliczni, to gdy zadebiutowała na ekranie, zachwytom nie było końca. Kariera "polskiej Audrey Hepburn" rozwijała się prężnie zarówno w Polsce, jak i za granicą. Jedna rola sprawiła jednak, że jej latami budowana reputacja runęła w gruzach. Przez to odebrano jej paszport i na wiele lat straciła możliwość powrotu do ojczyzny.

Kultowa "Seksmisja" Julisza Machulskiego uznawana jest za jedną z najlepszych w historii rodzimej kinematografii, mimo że od jej premiery minęło ponad 40 lat. Mało kto wie, że historia jej powstania jest niemal tak samo intrygująca, jak fabuła. Oto kilka zakulisowych sekretów.

Stworzone w PRL-u produkcje zajmują szczególne miejsce w historii rodzimej kinematografii. Niektóre z nich uznanie zyskały nie tylko w kraju, lecz także poza jego granicami. Wystarczy wspomnieć o kultowej komedii Janusza Majewskiego, którą uznany krytyk z USA nazwał "najzabawniejszą, jaką widział w życiu".

Dziś "Przesłuchanie" Ryszarda Bugajskiego uchodzi za jeden z najlepszych filmów w historii rodzimego kina, ale w 1982 roku władze PRL-u miały odmienne zdanie. Tuż przed premierą cenzorzy kategorycznie sprzeciwili się jego rozpowszechnianiu, żądając spalenia taśm. Reżyser nie zamierzał się temu podporządkować. Po otrzymaniu dożywotniego zakazu tworzenia wyemigrował z kraju, ale jego dzieło przetrwało dzięki przekazywanej z rąk do rąk kasecie VHS.

Andrzej Żuławski stworzył wiele ważnych dla rodzimej kinematografii produkcji, ale w czasach swojej świetności niejednokrotnie mierzył się z cenzurą. Nie inaczej było, gdy na początku lat 80. ukończył pracę nad "Opętaniem". Choć horror zachwycił zagranicznych widzów i krytyków, przynosząc reżyserowi międzynarodową sławę, to Polacy na jego dystrybucję musieli czekać ponad cztery dekady.

W czasach PRL-u na polskiej scenie muzycznej rządzili Trubadurzy, Skaldowie i... Tercet Egzotyczny. Wykonujący piosenki w stylu latynoamerykańskim zespół miał jednak pod górkę. Gdy jego członkowie odmówili współpracy z władzą, ta próbowała zniszczyć ich reputację.

"Nikt nie będzie mnie cenzurował" - powiedział Andrzej Mleczko w oświadczeniu, po czym poinformował, że odchodzi z tygodnika "Polityka". W mediach społecznościowych zaprezentował rysunek, który nie pokazał się w magazynie.

Jeśli wydaje wam się, że cenzura panowała jedynie w okresie PRL-u, to macie rację, tylko wam się wydaje. W XXI wieku wciąż są bowiem kraje, w których obowiązują surowe zakazy. Jeden z największych reżimów na świecie panuje w Korei Północnej. To właśnie jej obywatele nigdy nie widzieli hitowego filmu "2012" Rolanda Emmericha.