II wojna światowa

Tadeusz Fijewski trwale zapisał się w historii polskiego teatru i kina, lecz wcale nie planował zostać aktorem. Mimo iż wychowywał się w wielodzietnej, ubogiej rodzinie, sława nie zawróciła mu w głowie. Chętnie pomagał innym, dzieląc się swoim majątkiem i przez dekady skrywał tajemnicę, o której jego bliscy dowiedzieli się, dopiero gdy zmarł.

Eva Bruhn to młoda kobieta, która zostaje tłumaczką z niemieckiego w trakcie drugiego procesu oświęcimskiego. Jest bohaterką pięcioodcinkowego serialu, który można oglądać w Disney+. - Kiedy miałam dziesięć lat, po raz pierwszy usłyszałam o Holokauście - mówi autorka książki, scenarzystka i showrunnerka produkcji Annette Hess. - Do dziś jestem poruszona i jednocześnie przekonana o szczególnej odpowiedzialności, jaką ponosimy jako Niemcy. Zawsze czułam zbiorową winę i przez lata dużo kłóciłam się z innymi ludźmi z mojego pokolenia na temat tego, co my, wnuki, mamy z tym wspólnego - tłumaczy.

Hanka Ordonówna przetrwała aresztowanie przez Gestapo, sowiecki łagier, nawracającą gruźlicę i transport dwustu sierot z Uzbekistanu do Indii. O jej romansach i kolejnych kochankach plotkowano już od początku jej kariery na scenie. Zmarła w wieku zaledwie 48 lat.

Ryszard Pietruski jest dziś najbardziej znany jako Mietek Powroźny z "Czterdziestolatka". Na koncie miał ponad 100 ról filmowych i telewizyjnych. Przy sobie zawsze nosił zdjęcie grobu, w którym omyłkowo pochowano go w czasach II wojny światowej.

Choć ich wojenne doświadczenia były podobnym koszmarem, dalsze losy sześciu bohaterek książki Anny Bikont potoczyły się zupełnie odmiennie - z traumą każdy próbuje radzić sobie po swojemu. Finalistka tegorocznej Nagrody Literackiej Nike wraca z nowym reportażem. W dniu premiery publikujemy fragment książki "Nigdy nie byłaś Żydówką. Sześć opowieści o dziewczynkach w ukryciu".

Kobiety uwielbiały Aleksandra Żabczyńskiego i notorycznie zasypywały jego klatkę schodową kwiatami i liścikami. Wyznania miłosne pisały także na ścianach kamienicy, w której mieszkał, dlatego co kilka miesięcy musiał ponosić koszty remontu. Jego karierę aktorską przerwała II wojna światowa. W 1939 roku przypomniał sobie o tym, czego uczył go ojciec i przywdział mundur.

Dwa dni, 3 i 4 listopada 1943 roku. To była największa masowa egzekucja w historii niemieckich obozów koncentracyjnych. Publikujemy fragment książki "Krwawe dożynki. 1943" Mariusza Nowika, która ukazała się nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka.

"To lato nie kończyło się dobrze. Czuć było nadciągające zagrożenie, wiało śmiercią w chłodnych podmuchach jesieni" - pisze Mariusz Nowik o 1939 roku w książce "Palmiry. Zabić wszystkich Polaków". W związku z rocznicą wybuchu II wojny światowej publikujemy jej fragment.

W 1982 roku archeolodzy i esbecy, którzy penetrują klasztor w podwrocławskim Lubiążu, natrafiają na tysiące porozrzucanych kości. Jaką tajemnicę skrywa największe opactwo cysterskie Europy? Zagadkę klasztoru próbowały rozwiązać najwyższe władze PRL-u - bezskutecznie. Do śledztwa po latach wraca reporter i dokumentalista Tomasz Bonek. Publikujemy fragment jego książki "Komando Śmierci".

Powstaje film o Nicholasie Wintononie zwanym przez niektórych brytyjskim Oskarem Schindlerem. W czasie II wojny światowej uratował 669 żydowskich dzieci, organizując ich transport z okupowanej przez nazistów Czechosłowacji do Wielkiej Brytanii. Produkcja będzie nosić tytuł "One Day", a za jej reżyserię odpowiada James Hawes. Natomiast w głównego bohatera wcieli się Anthony Hopkins.

Choć scenarzyści serialu "Stawka większa niż życie" zaprzeczali, on sam uważał siebie za pierwowzór Hansa Klossa. Mówią tak też niektórzy historycy. Prawdziwy agent J-23 był jednak postacią "odrażającą".

Irena Santor jest jedną z gwiazd, które mają za sobą trudne doświadczenia wojenne. W wywiadach wokalistka wielokrotnie wracała wspomnieniami do tych czasów, opowiadając o zamordowanym przez nazistów ojcu.

Zofia Rysiówna była wybitną aktorką, lecz na kartach historii zapisała się również jako bohaterka. W czasie II wojny światowej uczestniczyła w licznych akcjach konspiracyjnych, trafiła do obozu. Gdy związała się z kolegą po fachu, wierzyła, że w końcu zazna szczęścia. Jednak los miał dla niej inne plany.

- Niespecjalnie lubię filmy o Holokauście, nie jestem fanem tego, w jaki sposób Hollywood najczęściej mówi o tamtych wydarzeniach, czyli przemocy i sentymentalizmu, historii owieczek idących na rzeź. Dlatego właśnie spodobała mi się ta historia - mówi o "Światełku" Liev Schreiber, który w serialu gra Otto Franka. Z aktorem oraz wcielającą się w główną bohaterkę Bel Powley w Amsterdamie rozmawiała Marta Korycka.

"Światełko" to serial National Geographic (do zobaczenia w Disney+) inspirowany niezwykłą historią życia Miep Gies - Holenderki, która ryzykując swoim życiem, ukrywała w Amsterdamie Annę Frank oraz jej rodzinę. Rozmawialiśmy z Billie Boullet, która debiutuje na ekranie rolą Anny Frank - zobacz wywiad wideo.

"Ziuta nie mogła mówić o bohaterstwie, Irena nie chciała" - pisze Remigiusz Grzela w wydanych w marcu 2023 roku "Trzech życiach Ireny Gelblum". Publikujemy fragment książki opowiadający historię Ziuty Hartman, żydowskiej działaczki ruchu oporu podczas II wojny światowej, członkini Żydowskiego Związku Wojskowego, uczestniczki powstania w getcie warszawskim.

"Piętnaście sekund" to reportaż o Polakach walczących na froncie wschodnim. Piotr Korczyński zebrał relacje ostatnich żyjących, dotarł do dokumentów. Przedpremierowo publikujemy fragment książki, doyczący bitwy o Kołobrzeg. Miasto zostało zdobyte 18 marca 1945 roku.

- Moje imię to 27633. Jestem jedną z Ocalałych. Mam zatem obowiązek reprezentować półtora miliona żydowskich dzieci zamordowanych przez nazistów. One nie mogą mówić, muszę zabrać głos w ich imieniu - mówi Tova Friedman. Publikujemy fragment jej książki "Byłam dzieckiem z Auschwitz".

Pamiętacie babcię Wolańską z kultowego filmu "Kogel Mogel"? Małgorzata Lorentowicz zapisała się w pamięci widzów, a jej role dystyngowanych dam przeszły do historii polskiej kinematografii. Jednak prywatne życie aktorki było dalekie od sielanki.

Początek 1940 roku. Trzynastoletni żydowski chłopiec i jego jedenastoletni brat przedzierają się przez drut kolczasty otaczający łódzkie getto, by ukraść żywność dla swojej rodziny. Zauważa to niemiecki strażnik. Nie mają innego wyjścia. Starszy brat strzela, żołnierz pada martwy. Tak rozpoczyna się poruszająca historia niezwykłej ucieczki chłopca, który niejeden raz przechytrzył nazistów. To Chaim Herszman, znany później jako Henry Carr. Jego wspomnienia spisał syn, John.

"Dzięki swojej ogromnej pracowitości i nie mniejszemu talentowi Irena Kwiatkowska stała się ikoną polskiej sceny, estrady, a także filmu. Zanim to jednak nastąpiło, przeszła przez wiele niezwykle trudnych doświadczeń okupacyjnych i powstańczych" - pisze Agnieszka Cubała w książce "Artyści '44" (premiera 27 lipca 2022). Publikujemy fragment.

W sobotę mija 75. rocznica opublikowania "Dziennika Anny Frank". Google postanowił przypomnieć o niezwykłej nastoletniej autorce, która opisała życie swojej rodziny w "tajnym aneksie". Anna Frank zginęła w obozie koncentracyjnym, mając zaledwie 15 lat.

"Skrzypce Goebbelsa" to opowieść o rozdarciu pomiędzy pasją a brutalnością wojny. Nejiko Suwa - młoda japońska artystka - nie potrafi zapanować nad prezentem od ministra propagandy III Rzeszy. Instrument, który miał scementować przymierze między Japonią a hitlerowskimi Niemcami, szybko staje się dla niej ciężarem. Próbując ujarzmić przeklęte skrzypce, szuka ich poprzedniego właściciela i odkrywa zaskakującą prawdę. Książka ma premierę 18 maja, publikujemy jej fragment.